I. Ang Sitwasyong Pangwika sa Sistemang Pang-edukasyon 

1.  Ano ang sinasabi ng Konstitusyon tungkol sa wika ng ating sistemang pang-edukasyon?

Isinasaad sa Artikulo XIV, Seksiyon 6 na:

Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nalilinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika.

Alinsunod sa mga tadhana ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasiya ng Kongreso, dapat magsagawa ng hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang midyum ng opisyal na komunikasyon at bilang wika ng pagtuturo sa sistemang pang-edukasyon.

Sa Seksiyon 7, isinasaad naman ang ganito:

Ukol sa layunin ng komunikasyon at pagtuturo, ang mga wikang opisyal ng Pilipinas ay Filipino at, hangga’t walang ibang itinatadhana ang batas, Ingles.

Ang mga wikang panrehiyon ay pantulong na mga wikang opisyal sa mga rehiyon at magsisilbi na pantulong na mga wikang panturo roon.

2.  Nasunod ba ang probisyon tungkol sa wikang panturo? Ano ang umiiral na patakarang pangwika sa sistemang pang-edukasyon?

Hindi. Sa kasalukuyan, umiiral pa rin ang bilingguwal na patakaran sa edukasyon. Ito ang pagtuturo ng Filipino at Ingles bilang mga aralin, at paggamit sa dalawang wikang ito bilang wikang panturo.

3.  Ano ba ang Patakaran sa Edukasyong Bilingguwal ng 1987?

Ang Patakaran sa Edukasyong Bilingguwal ng 1987 ay naglalayong pahusayin ang kasanayan sa Filipino at Ingles sa pamamagitan ng pagtuturo ng dalawang wikang ito at sa paggamit ng mga ito bilang mga midyum ng pagtuturo sa lahat ng antas. Mithiin ng bansa na makapag-angkin ang mga mamamayan nito ng kasanayan sa Filipino upang magampanan nila ang kanilang mga tungkulin bilang mga mamamayan, at sa Ingles upang makatugon sa mga pangangailangan ng bayan sa komunidad ng mga bansa.

4.  Humina nga ba ang pagkatuto ng ating mga estudyante sa Ingles dahil sa patakarang bilingguwal?

Ang totoo, walang mapagkakatiwalaang pag-aaral na nagpapakitang humina ang ating mga estudyante sa Ingles dahil sa patakarang bilingguwal. Ang mga akusasyon laban sa Filipino ay sumasalamin lamang sa malalim na prehuwisyo ng mga maka-Ingles.

Kung sakali man, ayon sa mga dalubhasa sa pagtuturo ng wika, maaaring humina ang mga estudyante kapuwa sa Ingles at Filipino. Paliwanag nila, dumaranas ng subtractive bilingualism sa halip na additive bilingualism ang estudyante. Masyadong maagang itinuturo sa bata ang pangalawang wika kaya sa halip na maging tunay na bilingguwal ay nagiging mahina siya sa dalawang wika—sa pangalawa at kahit pa sa unang wika. Ang dapat nangyari ay patatagin muna ang kasanayan niya sa akademikong paggamit ng kaniyang unang wika bago ituro ang pangalawang wika. Maraming pag-aaral ang nagpapatunay na mas mabisa at mabilis na matuto ang bata ng pangalawang wika kung matatag ang pundasyon niya sa unang wika. Kasunod nito, mas madaling matutuhan ng mag-aaral ang iba pang aralin kapag itinuro ang mga ito gamit ang wikang alam niya.

II. Mga Hakbang Laban sa Filipino

1. May ginawa na ba ang kasalukuyang pamahalaan para tupdin ang probisyong pangwika sa Konstitusyon?

Wala. Ang totoo, ang mga hakbang na ginagawa ng kasalukuyang pamahalaan ay taliwas pa nga sa itinatadhana ng Konstitusyon.

2. Ano-ano ang mga bagong hakbang ng pamahalaan na salungat sa itinakda ng Konstitusyon?

Kailan lang ay iniutos ni Pangulong Gloria Macapagal Arroyo na ibalik ang Ingles bilang pangunahing wikang panturo.

Pagkaraan, naglabas naman si Pangulong Gloria Macapagal Arroyo ng kautusang may pamagat na “Establishing the Policy to Strengthen the Use of English as a Second Language in the Educational System” (Executive Order 210). Nilalayon nitong palakasin ang Ingles sa pamamagitan ng pagdaragdag ng mas maraming oras sa paggamit ng Ingles bilang wikang panturo.

Nitong huli, isang panukalang batas ang inihain sa Kongreso na may pamagat na “An Act Providing for the Use of English as a Medium of Instruction in Philippine Schools.” Ipinapanukala nito na gawing Ingles ang midyum ng pagtuturo sa lahat ng antas simula unang baitang. Sa ika-12 Kongreso, inihain ito ni Representante Jose R. Gullas at nakapasa na sa ikalawang pagbasa. Naabutan ito ng pagsasara ng Kongreso, kaya sa pagbubukas muli ng mababang kapulungan, inihain itong muli bilang House Bill No. 1652 ng kapatid niyang si Representante Eduardo R. Gullas. 

Sa Maynila, ipinag-utos ni Mayor Lito Atienza na Ingles ang maging pangunahing wikang panturo sa mga paaralan. Bilang pagsunod dito, nagtakda ng “English Zones” ang Pamantasan ng Lungsod ng Maynila. Sa mga sonang ito, Ingles lamang ang ipinagagamit na wika ng komunikasyon.

3.  Ano ang isinasaad sa Executive Order 210?

Ilan sa pinakamahahalagang isinasaad ng EO 210 ay ang sumusunod:

• English shall be taught as a second language at all levels of the educational system, starting with the First Grade;
• English should be used as the medium of instruction for English, Math, and Science from at least the Third Grade level;
   
• The English language shall be used as a primary medium of instruction in all public institutions of learning at the secondary level;

• As the primary medium of instruction, the percentage of time allotment for learning areas conducted in the English language in high school is expected to be not less than seventy percent (70%) of the total time allotment for all learning areas;

• … the Filipino language shall continue to be the medium of instruction in the learning areas of Filipino and Araling Panlipunan.

Samakatwid, walang binabagong patakaran sa elementarya. Ngunit sa mataas na paaralan, ginagawang pangunahing midyum ng pagtuturo ang Ingles sa pamamagitan ng pagdaragdag ng oras sa paggamit sa wikang ito bilang wikang panturo.

4.  Kung gayon, bakit pinamagatang “Establishing the Policy to Strengthen the Use of English as a Second Language in the Educational System” ang EO210?

Batay sa pamagat, pinalalakas ang paggamit ng Ingles bilang pangalawang wika sa sistemang pang-edukasyon, ngunit kapag sinuri ang nilalaman ng EO, pinalalakas nito ang paggamit ng Ingles bilang pangunahing wikang panturo. Marahil, ang pamagat ay paraan para lusutan ang probisyong pangwika sa Konstitusyon na nagtatakda sa pamahalaan na gumawa ito ng hakbang para puspusang gamitin ang Filipino bilang pangunahing wikang panturo.

5. Kung hindi pangunahing wika, ano nga ba ang mas tamang pagkilala sa Ingles sa kasalukuyang sitwasyong pangwika sa bansa?

Sa kasalukuyang kalagayan, ang lingua franca sa buong bansa ay Filipino, kaya ang Filipino ay lumilitaw na ikalawang wika sa mga pook na di Tagalog. Sa gayon, ang pagsasabi na Ingles ang pangalawang wika ay isang paraan ng subersiyon sa kasalukuyang estado ng Filipino sa mga rehiyong di Tagalog. Ang dapat mangyari ay ituring ang Ingles bilang pangatlong wika o higit na angkop, bilang isang banyagang wika.

6.  Ano naman ang ipinapanukala sa Gullas Bill o House Bill 1652?

Ilan sa mahahalagang panukala ng HB1652 ang mga sumusunod:

• The medium of instruction in all curricular levels beginning in Grade I shall be English, Provided That in Grades I and II, the regional language may be used as auxiliary language of instruction;
   
• English and Filipino shall be taught as separate subjects in all grade levels in the elementary and in the high school levels.

Sa panukalang batas na ito, tinatapos na ang paggamit ng Filipino bilang wikang panturo. Ang Filipino ay mananatili na lamang bilang isang aralin.

7.  Ano ang katwiran ni Pangulong Arroyo sa pag-uutos na ibalik ang Ingles bilang pangunahing wikang panturo?

Pinansin ng Pangulo na humihina diumano sa Ingles ang mga ating mga estudyante. Nagulat siya nang kaniyang malaman na maraming job vacancies sa mga call center ang di napupunan dahil bumabagsak sa eksaminasyon sa Ingles ang mga aplikante. Dagdag pa niya, Ingles ang wika ng Information and Communications Technology o ICT. Ang solusyon ng Pangulo sa problema ay ang pagpapalakas sa Ingles bilang wikang panturo.

8. May batayan ba ang Pangulo sa pagsasabing humihina sa Ingles ang ating mga estudyante?

Walang kongkretong batayang inihapag ang pamahalaan para patunayang humihina sa Ingles ang ating mga estudyante. Ang pagbagsak sa eksaminasyon ng mga aplikante sa mga call center lamang ang ipinahayag na dahilan ng Pangulo para iutos niya ang pagpapalakas ng pagtuturo ng Ingles sa pamamagitan ng paggamit dito bilang pangunahing midyum ng pagtuturo.

9. May batayan din ba ang sinasabing paghina ng Ingles dahil sa wikang Filipino?

Mas lalong walang batayan ang pahayag na ito. Wala pang kongkretong pag-aaral na nagpapatunay na hadlang ang paggamit ng unang wika sa pagkatuto ng pangalawang wika. Sa katunayan, naniniwala ang mga edukador sa wika na makatutulong pa nga ang unang wika sa mabilis at mabisang pagkatuto ng pangalawang wika.

10. Kung gayon, wala pa palang kongkretong batayan ang pamahalaan para sa isang napakahalagang pagbabago ng patakaran tungkol sa edukasyon?

Tama. Napakalaki at napakahalagang pagbabago ng patakaran ang ipinahayag ng Pangulo tungkol sa wikang panturo. Dapat sana ay nakabatay ito sa isang malawakan, sistematiko, at siyentipikong pag-aaral, pagsusuri, at pagtatasa hinggil sa wikang panturo sa sistemang pang-edukasyon.

Dahil sa direktibang ito ng Pangulo, napaghahalata tuloy na walang malinaw at pangkabuuang bisyon ang pamahalaan hinggil sa pagpapahusay ng ating sistemang pang-edukasyon. Kapapatupad pa nga lamang ng bagong kurikulum, papatapos pa lamang ang pagsulat ng mga teksbuk sa bagong asignaturang Makabayan, nagsasanay pa lamang ang mga guro, ay may paiiralin na namang bagong patakarang pangwika. Nagiging biktima lamang ang mag-aaral at guro sa pabago-bagong isip, kapritso, at sumpong ng ating mga pinunong bayan.

11. Hindi ba makabubuti ngang palakasin ang Ingles bilang wikang panturo para humusay ang ating mga estudyante sa wikang ito?

Magkaibang usapin ang pagpapahusay ng pagtuturo ng Ingles  at ang pagpapalakas dito bilang wikang panturo. Sa katunayan, ang maagang paggamit ng Ingles bilang wikang panturo ay hindi lamang nakasasama sa pagkatuto ng Ingles kundi maging sa pagkatuto ng mga araling itinuturo sa wikang ito. Kung gagamit ng wikang banyaga bilang wikang panturo, magkasabay lamang na mahaharap ang mga estudyante sa suliranin ng pagkatuto ng aralin at ng banyagang wika.

Bukod dito, kapag hinayaan ang mga gurong hindi bihasa sa paggamit ng Ingles na gamitin ang wikang ito bilang wikang panturo, malalantad lamang ang mga estudyante sa di maayos na paggamit ng wikang Ingles. Sa gayon, hindi na nga matututo ang mga estudyante ng wikang Ingles, hindi pa sila matututo ng mga araling itinuturo sa wikang ito.

12.  Hindi ba Ingles naman talaga ang wika ng Information and Communication Technology?

Hindi rin totoo na ang Ingles ang eksklusibong wika ng ICT. Mismong DepEd, sa pamamagitan ng Kautusang Pangkagawaran Blg. 54, s. 1987 ang nagsabing “... (pananatilihin ang Ingles) bilang di-eksklusibong wika ng agham at teknolohiya...”.

Maoobserbahan din ngayon sa internet na dumarami na ang mga nagsasalin ng nilalaman nito sa iba’t ibang wika ng daigdig tulad ng Aleman, Espanyol, Hapones, Pranses, Ruso, Tsino, at iba pa.

Isa pa, sa isang pananaw, ang wika ng ICT ay isa talagang bago at naiibang wika. Ang mga salitang “escape,” “enter,” “control,” “bold,” “window,” “save,” at marami pang iba ay may kahulugang iba sa karaniwan at nakagawiang gamit ng mga salitang ito. Dahil dito, hindi dapat mangamba kung tutumbasan sa Filipino at kakailanganing pag-aralang muli ang mga salitang ito. 

13. Hindi ba kailangan ngang palakasin ang Ingles para makakuha ng magandang trabaho ang mga estudyanteng nagtatapos ng pag-aaral?

Sa trabaho, ang pangunahing kailangan ay hindi Ingles kundi karunungan. Nakapanggagamot ang mga doktor, nakapagdidisenyo ng mga bahay at gusali ang arkitekto, nakapagpoprograma sa computer ang mga eksperto hindi dahil sa kasanayan nila sa Ingles kundi dahil sa karunungan nila sa kanilang disiplina.

Kung gagamitin ang Filipino, ang wikang alam ng nakararami, kahit ang karaniwang magsasaka at mangingisda ay magiging mahusay na magsasaka at mangingisda. Mas mahihikayat siyang mapaunlad ang kaniyang kabuhayan sa pamamagitan ng pagbabasa at pag-aaral. Makaiiwas na rin siya na madaya at mapagsamantalahan.

14.  Ngunit sinasabing Ingles ang susi ng karunungan?

Anumang wika ay imbakan ng karunungan. Ang Ingles ay isa lamang sa mga ito. Ngunit hindi dapat isipin na sa Ingles lamang mabubuksan ang kaban ng pandaigdigang kaalaman. Sa katunayan, ang di-makatwirang pagbibigay-diin natin sa Ingles ay naglilimita sa karunungang maaari nating pakinabangan sa ibang pangunahing wika ng daigdig tulad ng Aleman, Espanyol, Hapones, Pranses, Ruso, Tsino, at iba pa.

Ang wikang Filipino ay may kakayahan ding maging imbakan ng karunungan. At bahagi ng ating ganap na intelektuwal na paglaya ang patuloy na pagpapaunlad at pagpapalaganap ng Filipino bilang tunay na wikang akademiko. 

15. May mga trabaho naman talagang nangangailangan ng kasanayan sa Ingles?

Tama. Kailangan naman talagang sanayin at dagdagan ang kaalaman sa Ingles ng mga mangangailangan nito. Di talaga dapat pabayaan ang pagtuturo at pagkatuto ng Ingles. Ngunit hindi lahat ng trabaho ay mangangailangan ng Ingles. Kaya naman dapat ituon ang reporma sa buong sistemang pang-edukasyon at hindi sa pagpapahusay lamang ng Ingles. Ang puspusang pagtuturo ng Ingles sa ilang mangangailangan nito ay maaaring tupdin sa pamamagitan ng pagtatayo ng isang sentro ng kahusayan sa pagtuturo ng Ingles na puspusang magsasanay sa iilang mangangailangan nito. Maaari ring bumuo ng espesyal na sabjek sa mga paaralan na sadyang tututok sa pagtuturo ng Ingles sa mga interesadong mag-aaral.

16. Hindi ba makatwiran ngang pahusayin ang mga estudyante sa Ingles upang kagyat na matugunan ang pangangailangan ng mga call center?

Hindi ito makatwiran. Ang pangangailangan sa mga kababayan nating mahusay mag-Ingles para punan ang mga posisyon sa mga call center ay pansamantala at limitado lamang. Ang totoo, may 40,000 hanggang 60,000 trabaho lamang ang naghihintay sa mga call center. Hindi makatwirang ibatay ang patakarang pangwika ng buong sistemang pang-edukasyon sa kakarampot na trabahong ito lamang.

Ang mas mahalagang punto kaysa rito, dapat usigin ang pamahalaan kung tinitingnan nito na ang layunin ng sistemang pang-edukasyon sa bansa ay ang magsanay ng mga operator na maninilbihan sa mga call center sa halip na pumanday ng mga intelektuwal na magiging propesyonal, siyentista, at iskolar sa kani-kanilang larangan.

17. Hindi ba Ingles naman talaga ang pandaigdigang wika, ang wika ng globalisasyon?

Ipinaliliwanag ng mga iskolar sa wika at globalisasyon ang isang bagong lingguwistikong kaayusan sa panahon ng globalisasyon. Ngayon, sabay-sabay na dinidevelop ang pandaigdigang wika, rehiyonal na wika, at lokal na wika. Ingles nga ang umiiral na pangunahing pandaigdigang wika. Ngunit nadedevelop din ang mga panrehiyong wika o wikang magsisilbing lingua franca ng magkakalapit na bansa. Lumalakas din ang mga kilusan para sa preserbasyon ng mga lokal na wika. Samakatwid, may pandaigdigang wika tayo para sa komunikasyong pandaigdig. May rehiyonal na wika tayo para sa mas rehiyonal na panlipunang interaksiyon. At may mga lokal na wika tayo para sa mga panloob na inter-aksiyon at proseso na tutugon sa mga batayang pangangailangan sa wika, kasama na rito ang edukasyon. Ibig sabihin, kailangan nating matutuhan ang wikang tutugon sa iba’t iba nating pangangailangan. Para sa komunikasyong panlabas, ang Ingles at iba pang wikang pandaigdig at panrehiyon; para sa edukasyon, ang wikang higit na maiintindihan ng ating mga estudyante—ang wikang Filipino.

18.  Ano nga ba ang dapat na maging layunin ng sistemang pang-edukasyon?

Dapat na magpalakas ng ating pambansang kakayahan ang sistemang pang-edukasyon sa bansa. Dapat itong pumanday ng mga estudyanteng mapanuri at malikhaing mag-isip. Dapat itong magluwal ng henerasyon ng mahuhusay at matatalinong mamamayan na magtatayo ng mga industriya, mamumuno ng mga negosyo, at gagawa ng mga paraan upang magdulot ng marangal na ikabubuhay sa sambayanan. Hindi nito dapat na maging layunin lamang na magsanay ng mga domestic helper, construction worker, caregiver, at operator sa mga call center.

19. Kung gayon, ano ang dapat na maging hakbang ng pamahalaan hinggil sa wikang panturo sa sistemang pang-edukasyon?

Malinaw ang isinasaad ng Konstitusyon: “dapat magsagawa ng hakbangin ang Pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang midyum ng opisyal na komunikasyon at bilang wika ng pagtuturo sa sistemang pang-edukasyon.”

Kailangan ding bumalangkas at magpatupad ng malawakan at sistematikong programa ang Kagawaran ng Edukasyon at Komisyon para sa Lalong Mataas na Edukasyon tungo sa puspusang paggamit ng Filipino sa lahat ng antas at disiplina.

Kailangan ding pagkalooban ng malaking suporta ang Komisyon sa Wikang Filipino para epektibong matupad nito ang misyon at mga tungkulin nito bilang pangunahing ahensiyang pampamahalaan na magsusulong ng wikang Filipino.

III. Ang Filipino Bilang Wika ng Edukasyon

1. Bakit kailangang gamitin ang Filipino bilang wika ng edukasyon?

Kailangang gamitin ang Filipino bilang wikang panturo dahil sa wikang ito pinakamabisang matututo ang ating mga estudyante. Ang katotohanang ito ay kinilala na sa Konstitusyon nang itakda rito na maging wika ang Filipino ng sistemang pang-edukasyon.

Bukod dito, kapag ginamit ang Filipino bilang wikang panturo, natututo ang mag-aaral at natututuhan din nila ang nilalaman ng ating kultura—ang kaluluwa ng ating pagkabansa. Ang pinapangarap ng pamahalaan na matatag na Republika ay matatamo lamang kapag nauunawaan at minamahal ng sambayanan ang kanilang sariling kultura.

2. Baka mabisa lamang ang Filipino sa mga Tagalog. Hindi ba para sa mga di-Tagalog, ang Filipino ay maituturing ding wikang banyaga?

Iisang pamilya ang lahat ng katutubong wika ng bansa. Sa diksiyonaryo, halimbawa, ni Panganiban (1972), nakapaglista siya ng mahigit 27,000 pangunahing lahok at sa mga ito, mahigit 11,000 ang may kogneyt sa pinili niyang 12 wikang katutubo sa bansa bukod pa sa mahigit 12,000 homonim ngunit di-singkahulugan. Kaya napakabilis matututo ng Filipino ang isang Ifugaw o Tausug kompara sa paghihirap niyang matuto ng Ingles o anumang wikang di-kapamilya ng mga wika natin.

Filipino ang totoong lingua franca ng Filipinas. Sa isang survey ng Pamantasang Ateneo de Manila noong 1989, lumitaw na 92% ang nakaiintindi ng Tagalog sa buong bansa, 88% ang nakababasa nito, 83% ang nakapagsasalita nito, at 81% ang nakasusulat nito. Lumitaw rin na 51% lamang ang nakaiintindi ng Ingles. Noong 1989 pa ang estadistikang ito.  Tiyak na mas tumaas pa ang nakaiintindi at nakagagamit ng Filipino dahil sa mga sosyal at lingguwistikong salik na tumutulong sa paglaganap ng isang wika tulad ng mga midya, transportasyon at komunikasyon, pandarayuhan, sentro ng populasyon, edukasyon, at iba pa.

3. Kailangan daw ang Ingles dahil nakasulat sa wikang ito ang mga aklat sa lahat halos ng disiplina lalo na sa matematika at siyensiya. Totoo ba ito?

Nakasulat nga ang napakaraming aklat lalo na sa matematika at siyensiya sa wikang Ingles. Mapakikinabangan natin ito sa pamamagitan ng pagsasalin sa wikang Filipino. Dapat din nating isalin ang mga aklat na nakasulat sa iba pang pangunahing wika ng daigdig upang mabuksan sa atin ang mga kaalamang nakaimbak sa mga aklat na ito.

4. Káya ba talagang magamit ang Filipino para magpahayag ng mga konsepto sa agham at teknolohiya? Maaari nga bang gamitin ang Filipino sa matataas na disiplina?

Tandaan:  Walang imperyor o superyor na wika sapagkat bawat wika ay may sistema upang tupdin ang pangangailangan ng gumagamit nito at upang umunlad kung nagbabago rin ang buhay at interes ng gumagamit nito.

Walang dudang may mataas nang kakayahan ang Filipino para sa gamit na siyentipiko at teknikal. Napatunayan na ng mga saliksik at eksperimento na puwedeng-puwedeng gamitin ang Filipino sa anumang disiplina. Sa Unibersidad ng Pilipinas, bukod sa totohanang paggamit ng Filipino sa mga klase sa agham at matematika ay nakapaglathala na ng maraming teksbuk sa iba’t ibang larang akademiko.

5. Magastos kung isasalin pa ang mga aklat sa Filipino?

Maliit na gastusin lamang ang pagsasalin ng mga aklat, pati na ang pagsisimula at pagpapatuloy ng isang malawakang programa ng pagsasalin kompara sa salapi at panahong naaaksaya kapuwa ng pamahalaan at mag-aaral dahil hindi nagiging mabisa ang pagtuturo gamit ang isang wikang banyaga.

6.  Sa pamamagitan ng pagsasalin lamang ba mapayayaman ang kaalaman ng mga mamamayan?

Hindi. Isa pang dapat na maging layunin ng sistemang pang-edukasyon ay ang pagbuo ng isang tradisyon ng kapantasan sa iba’t ibang larang. Sa gayon, hindi na lamang tayo maghihintay ng intelektuwal na biyaya mula sa ibang bansa kundi tunay tayong mag-aambag sa pagpapaunlad ng mga disiplina. Mangyayari ito kung tutuklas at bubuo tayo ng mga teorya, dalumat, at lapit na hango at sensitibo sa ating karanasan at papanday tayo ng mga mag-aaral at iskolar na mapanuri at malikhaing mag-isip.

Sa katunayan, napakarami nang mga libro’t iba pang babasahing akademiko at siyentipiko ang nailathala na sa Filipino. Pinatutunayan nito na sadyang may kakayahan ang wikang pambansa na maging kasangkapan ng seryoso at intelektuwal na diskurso. Kailangan lamang pag-ibayuhin ang sigasig sa ganitong gawain, buhusan ng tangkilik, gantimpala, at puspusang tulong pampananalapi, at itangi ng higit na makabansang patakarang pang-edukasyon ng pamahalaan.

Sa buwanang pulong ng Pambansang Komite sa Wika at Salin (PKWS) ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining, binuo ang isang komiteng ad hoc na susulat ng posisyong papel at kartilya tungkol sa isyu ng wikang panturo. Binalangkas ng komite na kinabibilangan nina Prop. Virgilio S. Almario, G. Roberto Anonuevo, Dr. Lilia F. Antonio, at Dr. Galileo S. Zafra ang isang resolusyon at borador ng Kartilya ng Wikang Filipino Bilang Wika ng Edukasyon. Iniharap ang resolusyon at Kartilya sa dalawang konsultasyon. Una ay sa isang forum sa Unibersidad ng Pilipinas na dinaluhan ng mga propesor na kinikilala sa kani-kanilang larangan. Ikalawa ay sa regular na pulong ng PKWS. Binubuo ang PKWS ng mga manunulat at iskolar sa wika, gayundin ng mga kinatawan ng mga akademikong institusyon, samahang pangwika, sentro ng wika, at ahensiyang pampamahalaan na may kinalaman sa pagsulong ng wikang Filipino. Ibinunga ng mga konsultasyong ito ang pinal na bersiyon ng resolusyong may pamagat na “Itaguyod ang Wikang filipino, Tutulan ang Executive Order 210” at ng Kartilya.

Mga Lumahok sa Unang Konsultasyon

(Ginanap sa Bagong Gusali ng Kolehiyo ng Arte at Literatura, Room 201, Unibersidad ng Pilipinas, Diliman, Lungsod Quezon noong Oktubre 5, 2004)

Anonuevo, Roberto T. (Manunulat, UMPIL)
Antonio, Lilia F. (Direktor, SWF-UP Diliman)
Atienza, Glecy (Tagapangulo, Departamento ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas
Atienza, Monico (Propesor, DFPP)
Alcantara, Ruby G. (Propesor, DFPP)
Baquiran, Romulo Jr. (Propesor, DFPP)
Covar, Prospero (Professor Emeritus, Departamento ng Antroplohiya)
David, Randy (Propesor, Departamento ng Sosyolohiya)
De Villa, Ma. Theresa L. (Propesor, UP Integrated School)
De Villa, Agerico (Departamento ng Pilosopiya)
Del Pilar, Gregorio (Departamento ng Sikolohiya)
Delima, Purificacion (Direktor, SWF-UP Baguio)
Lumbera, Bienvenido (Professor Emeritus, DFPP)
Maceda, Teresita G. (Propesor, DFPP)
Mirinda, Felipe A. (Propesor, Departamento ng Agham Pampolitika)
Naval, Jimmuel C. (Propesor, DFPP)
Ocampo, Nilo S. (Propesor, DFPP)
Peralejo, Cesar C. (Retiradong Hukom)
Regala, Trinidad O. (Propesor, Dapartamento ng mga Wikang Europeo)
Salazar, Zeus A. (Puno, Bahay Saliksikan sa Kasaysayan)
Santos, Ramon (Propesor, Kolehiyo ng Musika)
Tolentino, Rolando B. (Propesor, Kolehiyo ng Komunikasyong Pangmadla)
Torres-Yu, Rosario (Propesor, DFPP)
Zafra, Galileo S. (Propesor, DFPP)

Mga Lumahok sa Ikalawang Konsultasyon
Pambansang Komite sa Wika at Salin

(Ginanap sa Gusali ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining, Intramuros, Maynila noong Setyembre 3, 2004)

Almario, Virgilio S. (Puno ng PKWS, Indibidwal na Kasapi)
Constantino, Pamela C. (Pangalawang Puno, Indibidwal)
Zafra, Galileo S. (Kalihim, Indibidwal)
Anonuevo, Roberto T. (Kagawad ng PKWS, Kinatawan ng UMPIL)
Antonio, Lilia F. (Kagawad, PSW)
Balde, Abdon M., Jr. (Kagawad, Indibidwal)
Baquiran, Romulo Jr. (Kagawad, SANGFIL)
Barcenas, Lourdes U. (Kagawad, Indibidwal)
Capitan, Severino S. (Kagawad, SWF-UP Los Banos)
Coroza, Michael M. (Kagawad, SALIN)
Delima Purificacion (Kagawad, Cordillera Studies Center)
Fortunato, Teresita F. (Kagawad, Indibidwal)
Naval, Jimmuel C. (Kagawad, Indibidwal)
Nicolas, Leutoerio (Kagawad, Filipinas Institute of Translation)
Regala, Trinidad O. (Kagawad, Indibidwal)